|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Inleiding
Afgelopen 25 jaar is er een grote belangstelling ontstaan voor onderzoek naar de verschillen en overeenkomsten tussen de geslachten en dit om een aantal redenen. Ten eerste hebben diverse opvattingen over karaktertrekken, talenten en temperamenten in de loop van de geschiedenis een grote rol gespeeld in de sociale, politieke en economische systemen. Daarnaast bedreigen recente trends, zoals het buitenhuis werken van de vrouw, de eeuwenoude verhoudingen tussen man en vrouw. En tenslotte heeft de vrouwenbeweging steeds meer de vinger gelegd op de seksediscriminatie en streeft ze naar seksuele gelijkheid.
De soms verrassende resultaten van de onderzoeken hadden als gevolg dat het traditionele maatschappelijk gedefinieerde geslachtspatroon grote veranderingen onderging. Wij zullen het vooral hebben over de veranderingen en de verschillen in de seksuele beleving van de man en de vrouw, zonder daarbij te vergeten dat andere levensdomeinen er niet zomaar van losgekoppeld kunnen worden. Doorheen de geschiedenis van de mensheid, maar ook doorheen de persoonlijke levenscyclus van de mens is de seksuele beleving enorm gedifferentieerd. Ook bij een vergelijking van hedendaagse volkeren valt de variatie in de seksuele beleving erg op.
Wanneer we over de geslachtsverschillen in de seksualiteitsbeleving praten, moeten we in de eerste plaats eens stilstaan bij bet begrip “seksualiteit". Een algemene definitie van seksualiteit bestaat niet. We geven hier twee opvattingen over seksualiteit weer.
“Seks is één van de menselijke mogelijkheden, het is een uitdrukking van onze vrijheid. Seksualiteit is niet iets dat op zichzelf staat en wat niets te maken heeft met alle andere waarden in het leven. Seksualiteit houdt echt menselijk contact in. Ons heel menselijke wezen is erbij betrokken. De geslachtsgemeenschap ontstaat uit een opeenvolging van gedachten, woorden en gevoelens. Het is een genieten van elkaar.”
“Seksualiteit dient ter verdieping en versterking van een wederzijdse genegenheid. Het heeft ook te maken met een bevrijding uit de eenzaamheid. Seks en vriendschap zijn met mekaar verbonden.”
In het boek “Seks, het definitieve onderzoek" lezen we dat de antwoorden van mannen en vrouwen verschillen op de vraag wat seks nu in feite is. Maar de vraag is of het nu in feite echt om een wereld van verschil gaat? Hier willen we in de loop van dit artikel proberen een antwoord op te geven.
Historisch overzicht
De manier waarop mannen en vrouwen seksualiteit ervaren, kan niet los gezien worden van de tijdsgeest. Doorheen de geschiedenis hebben verschillende opvattingen en normen elkaar afgewisseld. De katholieke kerk heeft wel degelijk een grote rol gespeeld in de seksualiteit van haar gelovigen. In de Middeleeuwen werd aan de vrouw bijvoorbeeld een totale aseksualiteit toegeschreven. Seks diende alleen voor voortplanting en was geen reden tot genot.
In dit artikel is het niet mogelijk een volledig overzicht van de geschiedkundige beschouwingen betreffende seksualiteit te geven. We beperken ons hier tot de vrouwelijke opmars die zich in deze 20e eeuw heeft voorgedaan en die een enorme impact heeft gehad op de seksuele verhouding tussen man en vrouw. De vrouwelijke emancipatie is een noodzakelijk gegeven voor de vrouwelijke seksuele emancipatie en omgekeerd. Daarom lijkt het ons noodzakelijk om kort de vrouwelijke opstanding van de afgelopen 60 jaar te beschrijven.
In de jaren ‘20 begon het eroticisme op te komen. Het huwelijk als volmaakt instituut werd naar beneden gehaald en er werd plaatsgemaakt voor stijl en glamour. Als gevolg van de zware economische crisis in de jaren ‘30 duurde deze opwaartse beweging niet lang. In de jaren ‘40 stak het nazisme de kop op en iedereen – ook de vrouw - werd ingeschakeld in de oorlogseconomie. Na de oorlog werden deze vrouwen weer vergeten en stil terug verbannen naar de haard. Na de mei-revolutie van ‘68, hebben zich in de jaren ‘70 allerhande emancipatie-bewegingen verder doorgezet. Ook het seksueel leven kende een grondige verandering. Dankzij veilige anticonceptie slaagde de vrouw erin om, bevrijd van zwangerschapsangst, in een seksuele relatie als gelijkwaardige partner op te treden. Ondertussen gingen de meeste mannen ook beseffen dat vaderschap meer is dan een bijrol naast de moederfiguur. In de jaren ‘70 kwamen de seksuele therapieën van onder andere Masters en Jonnson tot bloei. Die evolutie had opnieuw een grote impact op de seksuele beleving van man en vrouw.
Toch waren niet alle ontwikkelingen niet even positief. Onze moderne tijd is voor velen een tragische tijd geworden met ongewilde vrije tijd door bijvoorbeeld werkloosheid en economische beperkingen. Velen hadden niet verwacht langs deze weg de vrijetijdscultuur van de toekomst binnen te treden. De moderne mens bevindt zich in een existentiële crisis. Hij ziet voor zich het beeld van een zinloze toekomst opdoemen, met een zinloos arbeidsbestel dat geen fundamentele levens- noch arbeidsvreugde schenkt. Dit doembeeld heeft ook zijn weerslag op relaties en op seksualiteit. Het seksueel genot wordt immers een ersatz-bevrediging en de goedkoopste tijdvulling voor de mens. De gezonde zin en lust om samen van het leven te genieten wordt niet zelden geperverteerd tot een dwangmatig najagen van een uitgelaten seksueel genot. Reeds vele jaren geleden werd ervoor gewaarschuwd dat de moderne mens dringend opgevoed moest worden om creatief en recreatief de toekomst van een vrijetijdscultuur aan te kunnen. En zo’n opvoeding, waarin ook de seksuologie haar aandeel moet hebben, speelt een vitale rol in de geestelijke volksgezondheid.
Bovendien worden vrouwen tegenwoordig geconfronteerd met tegengestelde rolpatronen die zij in feite gelijktijdig moeten versmelten. De keuze tussen het navolgen van de tradities enerzijds, en het opteren voor nieuwe waarden, zoals zelfontplooiing anderzijds zadelen velen onder hen op met een schuldgevoel en twijfel. Elizabeth Canfield schrijft in een artikel omtrent de veranderende seksuele beleving van de vrouw dat de grote ommekeer in de "keuze" zit. Contraceptie, een academische opleiding voor vrouwen, de ondergang van katholieke tradities enz. leiden onherroepelijk tot dilemma’s. Ook de klassieke volgorde van flirten, verliefd worden, trouwen en vervolgens kinderen krijgen, is niet meer vanzelfsprekend. Het huwelijk is geen levenslange status meer. Het grote aantal scheidingen geeft aan dat het voor veel mensen niet langer aan de verwachtingen voldoet.
Het ouderschap is, dankzij contraceptie meestal een weloverwogen keuze. De verandering in de rolpatronen staar hiermee nauw in verband. De meest voorkomende vragen rond het krijgen van kinderen zijn nu “Wiens carrière gaat voor? Wat verstaat men onder het huishouden en is de man evengoed in staat dit aan te kunnen?”.
Anderzijds kunnen jonge vrouwen tegenwoordig beter genieten en zijn ze zelfbewuster op zoek naar een evenwichtig seksueel leven. Ze gaan erotische activiteiten aan en drukken hun seksuele voorkeuren uit. Ze demystificeren en leren meer over hun eigen lichaam. Boeken, counseling en praatgroepen zetten hun hierbij op weg. Jonge vrouwen leren verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen seksuele responsvaardigheid. Plezier en voldoening voor vrouwen is nieuw en dit is waarschijnlijk de belangrijkste bereikte doelstelling van de vrouwelijke emancipatie.
We vermeldden hierboven reeds het grote belang van de contraceptie. Contraceptieve methoden hebben pas in de 20e eeuw een doorbraak gekend. Het meest positieve van een betrouwbare contraceptie is wellicht het wegvallen van de zwangerschapsangst en een minimum aan technische hinder bij de coïtus. Hierdoor kan de vrouw als een gelijkwaardige partner op een meer harmonische wijze van de seksuele relatie genieten. Er is echter ook nog een ander aspect dat soms wordt vergeten, namelijk de psychologische en sociale factoren die naast het wegvallen van de zwangerschapsangst voorkomen. Vrouwen kunnen zich schuldig voelen omdat ze contraceptiva nemen, bijvoorbeeld onder invloed van de katholieke moraal die elke vorm van contraceptiva (behalve coïtus interruptus) verbiedt.
Verschillen en gelijkenissen tussen man en vrouw bij seksuele beleving
Ondanks de veranderingen die in de afgelopen eeuw plaatsgevonden hebben en die de seksuele positie van de vrouw aanzienlijk verbeterd hebben, blijven de verschillen in de psychische ervaring van man en vrouw erg groot.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
terug